พระราชดำรัส พระราชทานแก่คณะครูและนักเรียนโรงเรียนราชวินิต
วันที่ ๓๑ ตุลาคม ๒๕๑๘

ปัจจัยของความสำเร็จอันน่าภาคภูมิใจ
ไม่มีอะไรเกินกว่าอุปสรรค
ผู้ที่ไม่เคยต่อสู้กับอุปสรรค
ไฉนจะรู้จักความสามารถที่แท้จริงของตนได้

ก้อนหินน้อยขวางทางข้ามได้ก็ข้ามไป
ก้อนหินใหญ่ขวางทางเขยื้อนได้เขยื้อนไป
ภูเขาใหญ่ขวางทาง ถ้าต้องไปก็อ้อมไป

ผู้ที่สู้กับอุปสรรคที่ต้องหลีก
และผู้ท้อแท้ต่ออุปสรรคที่ต้องสู้
คือผู้หันหลังให้กับความจริง
และปิดหนทางแห่งความชอบธรรมเสียสิ้น

ที่เรามีปัญหา

แล้วเป็นทุกข์

ก็เพราะเรา

มัวคิดว่ามันเป็นปัญหา

มากกว่าคิดถึงการลงมือแก้ไข

การเรียนที่ดี
คือการรับรู้ และปฏิบัติฝึกฝน
ด้วยความสังเกตุ และพิจารณา

การซักถาม และขัดแย้งอย่างเหมาะสม
เป็นเหตุให้เกิดการเรียนรู้ที่ดี

ฉะนั้น
สิ่งแรกที่มนุษย์ต้องเรียนรู้
ก็คือการเอาชนะความหวาดกลัว
ด้วยว่าความหวาดกลัว
เป็นอุปสรรคสำคัญที่สุดของการเรียนรู้