ทำอย่างไรดี
ไม่มีสิ่งที่ควรหรือไม่ควรทำ
สิ่งที่ไม่ควรทำในวันนี้
พรุ่งนี้อาจสมควรทำอย่างยิ่ง
สิ่งที่ควรทำกับคนหนึ่ง
อาจไม่ควรทำกับคนอื่นๆ
สิ่งที่ควรทำในสถานที่หนึ่ง
อาจทำไม่ได้เลยในที่อื่นๆ
ดังนั้น
ควรไม่ควรไม่อาจระบุได้แน่นอน
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัยที่เป็นอยู่เฉพาะหน้า
ยังไม่ถึงวาระที่ต้องกระทำ
ก็ไม่ต้องห่วงว่าจะกระทำอย่างไร
อาหารในความคิดคำนึง
ไม่อาจทำให้ท้องอิ่มได้
เมื่อถึงวาระที่จะกระทำ
ความรับผิดชอบแต่ชีวิตและสถานการณ์เฉพาะหน้า
จะทำให้รู้เองว่าควรทำอย่างไรดี
มีแต่ผู้อ่อนแอเท่านั้น
ที่ยึดมั่นอยู่กับพันธะสัญญา
สำหรับผู้เข้มแข็ง มั่นคง
เพียงทำตามความเหมาะสมเฉพาะหน้า
การประณาม หยามเหยียด
ผู้ที่อยู่ในความอดอยาก หรือถูกบีบคั้น
ใครจะเข้าใจเขา มากกว่าตัวเขาเอง
ใครจะรู้ว่าเขาควรทำอะไร มากกว่าตัวเขาเอง
ผู้ที่จำเป็นต้องกระทำผิดทั้งที่รู้ว่ามันผิด
เขาก็คงหม่นหมอง ทุกข์ตรมอยู่พอแล้ว
คนที่อยู่ดีกินดี
ไม่มีสิทธิ์ที่จะประณามหรือสั่งสอน
การกระทำของคนที่อดอยาก หรือถูกบีบคั้น
คนที่หิวโหย และถูกบีบคั้นต่างหาก
ที่มีสิทธิ์จะประณามและสั่งสอนคนอยู่ดีกินดี
เราจะประณามใครนั้น
เรารู้เหตุปัจจัยทั้งหมดในขณะที่เขากระทำหรือ
แม้แต่ตัวเราเอง
บางครั้งยังไม่อาจตอบตัวเองได้ว่า
ทำไมเราจึงทำเช่นนั้นเลย
ชีวิตที่เป็นอิสระภาพ
มีเสรีที่จะคิดและกระทำ
อย่างมีความสุขและความหวัง
